Włochy i energia geotermalna: centrum doskonałości o historycznych korzeniach

Źródło energii

Wytwarzanie elektryczności z energii geotermalnej, czyli przy wykorzystaniu ciepła pochodzącego z wnętrza Ziemi, ma swoje korzenie we Włoszech. To właśnie w toskańskim mieście Larderello w 1904 roku po raz pierwszy na świecie wyprodukowano energię elektryczną przy użyciu pary ze źródła naturalnego. Eksperyment, podczas którego zapalono kilka żarówek, spuszczając parę, zapisał się w historii przemysłu. Kilka lat później, w 1913 roku, w Larderello zbudowano pierwszą elektrownię geotermalną, która do dziś cieszy się międzynarodowym uznaniem.

Włochy, trzecie miejsce na świecie pod względem produkcji

Ponad sto lat później Włochy pozostają jednym z wiodących globalnych graczy. Po Stanach Zjednoczonych i Filipinach są trzecim co do wielkości producentem energii geotermalnej na świecie. Włoskie elektrownie znajdują się głównie w Toskanii, regionie najbardziej aktywnym i zaawansowanym pod względem tej technologii. Energia geotermalna o wysokiej i średniej entalpii pokrywa znaczną część zapotrzebowania regionalnego, co pokazuje, jak ten zasób przyczynia się w sposób stały i niezawodny do transformacji energetycznej.

 
Od niszowego zasobu do lidera transformacji  

Energetyka geotermalna przeżywa swój renesans: choć jest to technologia o długiej historii, dziś zalicza się do odnawialnych źródeł energii o największym potencjale wzrostu. We Włoszech odpowiada ona za zaledwie 2% krajowej produkcji energii elektrycznej, choć w Toskanii znajdują się 34 elektrownie. Na całym świecie pokrywa ona 0,8% zapotrzebowania. Dane te pokazują stopień niedostatecznego wykorzystania energii geotermalnej, jednak nowe rozwiązania technologiczne, które mogą to zmienić, są już gotowe.

Na przykład zaawansowane systemy geotermalne z zamkniętą pętlą mogą obniżyć koszty do 30–50 USD/MWh do 2050 r., co sprawi, że będą one konkurencyjne w stosunku do innych odnawialnych źródeł energii. Nieprzypadkowo przyjęty we Włoszech Zintegrowany Krajowy Plan Energetyczny i Klimatyczny (PNIEC) zakłada wykorzystanie dodatkowego gigawata do 2030 r., a globalne scenariusze sugerują, że do połowy wieku energia geotermalna może pokrywać nawet 15% światowej produkcji energii elektrycznej. To właśnie dzięki połączeniu innowacji technologicznych, celów klimatycznych i nowych zastosowań obecnie niszowa energetyka geotermalna jest dziś szybko rozwijającą się „zieloną” koncepcją, może stać się liderem transformacji.

Toskania, laboratorium doskonałości

Toskania odgrywa tu kluczową rolę. Ten region Włoch odpowiada za niemal całość produkcji. Powstał tu też zintegrowany model, w którym zastosowania energii geotermalnej nie ograniczają się jedynie do wytwarzania elektryczności. Ciepło pochodzące z wnętrza Ziemi jest również wykorzystywane w miejskich systemach ciepłowniczych, do ogrzewania szklarni rolniczych i obiektów przemysłowych, a nawet na potrzeby turystyki, w renomowanych uzdrowiskach. Dzięki temu multidyscyplinarnemu podejściu Toskania jest dla Europy wzorem do naśladowania, jeśli chodzi o łączenie dbałości o środowisko z rozwojem na poziomie lokalnym.

Innowacje i badania Made in Italy

Warto zwrócić uwagę na rolę badań naukowych i rozwoju technologicznego. Z biegiem lat Włoscy specjaliści nabyli zaawansowane kompetencje w zakresie projektowania zakładów, odwiertów i zarządzania systemami. Organy takie jak INGV (Narodowy Instytut Geofizyki i Wulkanologii) współpracują z instytucjami i przedsiębiorstwami w celu monitorowania zjawisk geotermalnych, badania wpływu na środowisko i doskonalenia technologii wydobycia. To bogata wiedza stanowi korzyść eksportową, która może wzmocnić pozycję Włoch również na rynkach międzynarodowych.

Perspektywy na przyszłość

W dobie transformacji energetycznej energia geotermalna po raz kolejny znajduje się w centrum debaty jako ważne źródło energii. Wykorzystując historyczną przewagę i skonsolidowaną wiedzę specjalistyczną, Włochy mają możliwość dalszego wzmacniania swojej pozycji. Inwestowanie w tę branżę oznacza nie tylko zwiększenie krajowej niezależności energetycznej, ale także wzmocnienie tradycji, łączącej historię przemysłową, innowacje naukowe i zaangażowanie w zrównoważony rozwój. To połączenie może sprawić, że włoska branża energetyki geotermalnej będzie nie tylko ciekawostką z przeszłości, ale także filarem energetycznej przyszłości Europy.

Źródło:

Regione Toscana. „Czym jest energia geotermalna i jak działa?” Regione Toscana, 26 maja 2025 r.

INGVambiente. „Narodziny energetyki geotermalnej” INGVambiente, wtorek, 2 września 2025 r.