Okręg Murgia: doskonałość mebli tapicerowanych – z południa Włoch do światowego łańcucha dostaw

Na płaskowyżu oddzielającym Apulię od Bazylikaty, wśród gajów oliwnych i starych kamiennych gospodarstw, od pół wieku działa przemysłowe centrum włoskiej branży tapicerskiej. Okręg przemysłowy mebli tapicerowanych w regionie Murgia liczy, według danych z drugiego kwartału 2025 r., 611 aktywnych przedsiębiorstw – 493 w Apulii i 118 w Bazylikacie – co czyni go największym systemem produkcyjnym w kraju w tej branży, wyprzedzając Lombardię, Toskanię, Emilię-Romanię i Wenecję Euganejską.  

Dane te mówią wiele o tym regionie, gdzie rzemieślnicze przetwarzanie drewna i tkanin przekształciło się w prawdziwy łańcuch produkcyjny, uznawany w świecie meblarskim za wyraz idei Made in Italy.

Co wyróżnia okręg produkcji mebli tapicerowanych w regionie Murgia?

Okręg Murgia, specjalizujący się w produkcji mebli tapicerowanych, powstał na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, kiedy to zaczęto łączyć doświadczenie rzemieślnicze zdobyte w warsztatach tapicerskich z procesami produkcji seryjnej. Był to moment, w którym produkcja mebli do salonu przestaje być niszowym rzemiosłem i staje się prawdziwym przemysłem, zdolnym do generowania zatrudnienia w skali regionalnej.

Pod względem geograficznym dwie trzecie tego systemu znajduje się w obszarze, który przedstawiciele branży nazywają „trójkątem sof”: w gminach Altamura (192 przedsiębiorstwa), Matera (103) oraz Santeramo in Colle (62). Od tego ośrodka sieć produkcyjna rozciąga się w kierunku środka obu regionów.

Oprócz samych producentów kanap działa wiele przedsiębiorstw z branży drewnianej i meblarskiej: 713 producentów mebli i rozwiązań do wyposażenia wnętrz, 62 producentów materacy i listew, 48 specjalizujących się w kuchniach, 12 w krzesłach, a także 39 firm zajmujących się wykończeniem (lakierowanie, malowanie, okładziny) oraz 31 zajmujących się produkcją części i akcesoriów. Ekosystem ten, choć skupia się na produkcji kanap, podobnie jak okręg złotniczy w Arezzo obejmuje różne obszary specjalizacji i wyróżnia się na tle innych włoskich ośrodków produkcji mebli drewnianych skalą przemysłową oraz koncentracją na danym obszarze.

Producenci i firmy w pierwszym włoskim okręgu tapicerskim

Jeśli spojrzeć na dane liczbowe, w Apulii i Bazylikacie funkcjonuje obecnie jedna czwarta wszystkich włoskich przedsiębiorstw z tej branży. Według INPS w okręgu zatrudnionych jest 9214 pracowników, co stanowi 41% krajowej siły roboczej w tym sektorze.

Łańcuch produkcyjny sof w Murgii skupia się wokół kilku dużych firm, do których dołącza gęsty system podwykonawstwa, składający się z 238 małych i 344 wyspecjalizowanych mikroprzedsiębiorstw.

Kolejną charakterystyczną cechą jest odsetek spółek kapitałowych, wynoszący 67% ogółu, podczas gdy średnie regionalne w pozostałej części Włoch mieszczą się w przedziale od 32 do 35%. Porównanie z innymi ośrodkami krajowymi pozwala lepiej zrozumieć pozycję regionu Murgia: Brianza, skupiona w okolicach Monzy, gdzie działa 269 przedsiębiorstw, koncentruje się na wzornictwie i segmencie produktów z najwyższej półki, natomiast okręg Forlì-Cesena, w którym działa 215 przedsiębiorstw, zajmuje się segmentem średnio-wysokim, również na zlecenie podmiotów zewnętrznych. W Wenecji Euganejskiej między Padwą i Treviso działają zarówno duże koncerny, jak i elastyczne małe i średnie przedsiębiorstwa, natomiast w Toskanii, której centrum stanowi Pistoia, nadal dominuje rzemiosło artystyczne wysokiej klasy. W tym kontekście okręg Murgia zajmuje czołową pozycję pod względem obrotu i liczby przedsiębiorstw, pozostając jednak z dala od segmentów rynku o wyższych przedziałach cenowych.

Od kryzysu do odporności: dwadzieścia lat transformacji

W okręgu nie zawsze było jednak różowo. W latach dziewięćdziesiątych branża ta przeżywała okres intensywnego rozwoju, licząc prawie tysiąc przedsiębiorstw – 982 w 2000 roku – w których zatrudnionych było około piętnastu tysięcy pracowników. Był to szczytowy moment modelu opartego na konkurencyjności cenowej i dużych wolumenach.

Zmiana trendu nastąpiła w pierwszej dekadzie XXI wieku, a w latach 2007–2009 przybrała dramatyczny obrót wraz z rozpoczęciem kryzysu gospodarczego. W wyniku procesu restrukturyzacji w ciągu zaledwie kilku lat ponad jedna trzecia przedsiębiorstw i miejsc pracy uległa likwidacji. Ogromny wpływ na tę sytuację miała przede wszystkim konkurencja ze strony zagranicznych producentów mebli tapicerowanych, którzy potrafili zaoferować produkty niskiej jakości po niższych cenach.

Po przejściu przez ten etap okręg wyszedł z niego w lepszej kondycji, a jednocześnie stał się bardziej stabilny. Jeśli porównać drugi kwartał 2025 r. z tym samym okresem w 2020 r., liczba przedsiębiorstw spadła o 11,9%, natomiast liczba zatrudnionych wzrosła o 12%, co oznacza prawie tysiąc dodatkowych miejsc pracy. Wiodącą rolę w tym trendzie nadal odgrywają prowincje Bari oraz Barletta-Andria-Trani, w których odnotowano wzrost zatrudnienia o 642 osoby.

W tym procesie istotną rolę odegrało również wsparcie z funduszy publicznych: rząd przeznaczył środki na ochronę przedsiębiorstw i ponowne zatrudnienie pracowników. Jednocześnie niektóre firmy produkujące pod własną marką zaczęły testować linie produktów w wyższych segmentach rynku, inwestując w automatyzację i cyfryzację najbardziej krytycznych etapów oraz wdrażając nowe technologie do tradycyjnych metod pracy.

Eksport i rynki międzynarodowe: szanse i wyzwania

Ta transformacja branży nie zahamowała jej ekspansji na rynku światowym. Globalny popyt na sofy nadal rośnie, a szacunkowa stopa wzrostu wynosi ponad 4% rocznie. Według danych ISTAT, w 2024 r. Włoski udział w tym zakresie wyniesie 1,7 mld euro z eksportu; sam okręg Apulii i Bazylikaty generuje 411 mln euro, z czego 343 mln euro, czyli 82% całości, pochodzi od przedsiębiorstw z prowincji Bari oraz Barletta-Andria-Trani.W ostatnich latach odnotowano pozytywną tendencję, a rok 2024 wykazuje wzrost o 14% w porównaniu z rokiem 2020, choć trend z ostatnich dwóch lat wskazuje na ponowny spadek, zgodny z ogólnokrajową dynamiką. Głownym rynkiem zbytu pozostają Stany Zjednoczone, gdzie wartość eksportu wyniosła 120 milionów euro, co oznacza wzrost o 68,5% w porównaniu z rokiem 2020. Kolejne miejsca zajmują Francja (54 mln), Wielka Brytania (51 mln), Belgia (22 mln) i Kanada (12 mln).

Przyszłość: od produkcji na skalę przemysłową do przystępnej i zrównoważonej jakości

Producenci z Murgii nie ograniczają się jedynie do strzeżenia wiedzy przemysłowej zgromadzonej przez pół wieku: przekształcają ją, aby sprostać coraz bardziej wymagającemu popytowi na rynku międzynarodowym. Celem jest tworzenie produktów, które łączą design, funkcjonalność i zrównoważony rozwój, nie wchodząc w kategorie luksusowe i zachowując jakość znacznie przewyższającą oferty low cost.

Zrównoważony rozwój ma odegrać kluczową rolę w tej transformacji: według Persistence Market Research 72% europejskich konsumentów uważa go za główny czynnik przy wyborze zakupu, ze wzrastającym naciskiem na materiały przyjazne dla środowiska, takie jak korek, kokos i wytłoki winogronowe, lub materiały pochodzące z recyklingu, takie jak wysokiej jakości PET.

Jest to obszar, w którym okręg może wykorzystać umiejętności już wypróbowane w innych częściach Włoch w dziedzinie biomateriałów, stosując je do produkcji kanap. Do tego dochodzi innowacyjność produktów poprzez integrację technologii i modernizację kanałów sprzedaży, w tym e-commerce, wirtualną rzeczywistość do testowania produktów i bardziej zdecydowane pozycjonowanie w segmencie kontraktowym, od hoteli po przestrzenie publiczne. W tle pozostaje wyzwanie internacjonalizacji: konsolidacja dojrzałych rynków Europy i Ameryki Północnej, a jednocześnie przechwycenie rosnącego popytu w regionie Azji i Pacyfiku oraz krajów Zatoki Perskiej.

Jak nawiązać kontakt z przedsiębiorstwami z Basilicaty za pośrednictwem OpportunItaly

Okręg przemysłowy Murgia jest konkretnym przykładem tego, jak włoskie doświadczenie produkcyjne potrafi się odnawiać bez utraty własnej tożsamości. OpportunItaly powstało, aby wspierać przedsiębiorstwa, takie jak firmy odgrywające wiodącą rolę w sektorze mebli tapicerowanych, w ekspansji na rynki międzynarodowe, łącząc know-how regionów i okręgów przemysłowych, które można znaleźć za pomocą Mapy okręgów przemysłowych, z globalnymi możliwościami. Dołącz do programu i dowiedz się, jak współpracować z przedsiębiorstwami, dzięki którym Made in Italy stanowi punkt odniesienia na całym świecie.

Źródło:
Unioncamere Puglia 
ISTAT 
Commissione Europea 
INPS

Podsumowanie

• Okręg Murgia jest głównym włoskim ośrodkiem produkcji mebli tapicerowanych, w którym 611 firm i ponad 9200 pracowników tworzy jeden z najważniejszych łańcuchów produkcji sof Made in Italy.

• Okręg, który powstał w wyniku połączenia tradycji rzemieślniczej z rozwojem przemysłowym, jest skoncentrowany między Apulią a Bazylikatą, a „trójkąt sof”, utworzony przez Altamurę, Materę i Santeramo in Colle, jest sercem produkcyjnym tego sektora.

• Siła systemu polega na kompletnym łańcuchu dostaw, który łączy duże przedsiębiorstwa, MŚP i firmy specjalizujące się w obróbce uzupełniającej, przyczyniając się do tego, że terytorium to jest krajowym punktem odniesienia w produkcji sof i mebli.

• Po trudnościach, z jakimi borykał się w pierwszej dekadzie XXI wieku, okręg rozpoczął transformację ukierunkowaną na jakość, innowacje, automatyzację i cyfryzację, wzmacniając swoją konkurencyjność na rynkach międzynarodowych.

• Dziś okręg Murgia patrzy w przyszłość, stawiając na zrównoważony rozwój, nowe materiały, kanały cyfrowe i wzrost eksportu, z możliwościami rozwoju przede wszystkim na rynkach europejskich, północnoamerykańskich, azjatyckich i w Zatoce Perskiej.