Ý và Năng lượng Địa nhiệt: trung tâm chuyên môn hàng đầu với bề dày lịch sử

Nơi khởi nguồn năng lượng  

Năng lượng địa nhiệt – khả năng tạo ra điện năng bằng cách khai thác nhiệt lượng từ lòng đất – có nguồn gốc từ Ý. Chính tại Larderello (Tuscany) vào năm 1904, lần đầu tiên trên thế giới điện năng được sản xuất từ hơi nước tự nhiên. Dù lượng điện khi đó chỉ thắp sáng được vài bóng đèn bằng một lỗ phun hơi nước, thí nghiệm này đã đánh dấu sự khởi đầu của một câu chuyện công nghiệp có một không hai. Vài năm sau, vào năm 1913, nhà máy điện địa nhiệt đầu tiên đi vào hoạt động tại Larderello, đóng vai trò tiên phong mà đến ngày nay vẫn mang lại cho Ý sự công nhận trên trường quốc tế.

Ý, quốc gia sản xuất lớn thứ ba thế giới

Hơn một thế kỷ trôi qua, Ý vẫn là một trong những quốc gia dẫn đầu trên toàn cầu. Sau Hoa Kỳ và Philippines, Ý là "công xưởng" năng lượng địa nhiệt lớn thứ ba thế giới. Các nhà máy điện của Ý tập trung chủ yếu ở Tuscany, khu vực năng động và có công nghệ tiên tiến nhất trong lĩnh vực này. Tại đây, năng lượng địa nhiệt có enthalpy trung bình và cao đáp ứng một phần đáng kể nhu cầu của khu vực, cho thấy nguồn tài nguyên này có thể đóng góp ổn định và vững chắc cho quá trình chuyển đổi năng lượng.

 
Từ nguồn tài nguyên chuyên biệt đến nhân tố tiên phong trong chuyển đổi năng lượng  

Năng lượng địa nhiệt đang bước vào giai đoạn phát triển mới. Dù là công nghệ đã có từ lâu, ngày nay nó được xếp vào nhóm năng lượng tái tạo có tiềm năng tăng trưởng mạnh mẽ nhất. Tại Ý, năng lượng địa nhiệt chỉ chiếm 2% sản lượng điện quốc gia với 34 nhà máy ở Tuscany; trên toàn thế giới, nó đáp ứng 0,8% nhu cầu năng lượng. Mặc dù những con số này cho thấy năng lượng địa nhiệt vẫn chưa được khai thác hết tiềm năng, các giải pháp công nghệ mới đang sẵn sàng định hình lại vai trò của loại năng lượng này.

Ví dụ, các hệ thống địa nhiệt vòng kín tiên tiến có thể cắt giảm chi phí xuống còn 30–50 đô la/MWh vào năm 2050, làm tăng tính cạnh tranh với các loại năng lượng tái tạo khác. Không phải ngẫu nhiên mà Kế hoạch quốc gia tích hợp về năng lượng và khí hậu (PNIEC) của Ý đặt mục tiêu lắp đặt thêm 1 GW công suất vào năm 2030. Các kịch bản toàn cầu cũng cho thấy đến giữa thế kỷ, địa nhiệt có thể đáp ứng tới 15% sản lượng điện toàn cầu. Chính sự kết hợp giữa đổi mới công nghệ, các mục tiêu khí hậu và những ứng dụng mới này đã khiến địa nhiệt ngày nay trở thành một nguồn năng lượng xanh phát triển nhanh chóng, có khả năng chuyển từ vai trò chuyên biệt sang vị trí hàng đầu trong quá trình chuyển đổi năng lượng.

Tuscany, một phòng thí nghiệm xuất sắc

Vùng Tuscany nắm giữ vai trò trung tâm. Ngoài việc là nơi tập trung gần như toàn bộ hoạt động sản xuất của Ý, khu vực này đã phát triển một mô hình tích hợp, trong đó năng lượng địa nhiệt không chỉ giới hạn ở việc sản xuất điện. Nhiệt lượng dưới lòng đất còn được sử dụng để sưởi ấm cho các khu đô thị, các nhà kính nông nghiệp và cơ sở công nghiệp, và thậm chí trong du lịch, thông qua các khu spa tự nhiên nổi tiếng. Cách tiếp cận đa ngành này đã biến Tuscany thành một điển hình nghiên cứu tại châu Âu, kết hợp sự bền vững về môi trường với phát triển kinh tế địa phương.

Đổi mới và nghiên cứu mang đậm dấu ấn "Made in Italy"

Chúng ta không thể bỏ qua vai trò của nghiên cứu khoa học và công nghệ. Trong nhiều năm, Ý đã phát triển trình độ chuyên môn kỹ thuật tiên tiến trong thiết kế nhà máy, khoan giếng và quản lý hệ thống. Những cơ quan như Viện địa vật lý và núi lửa quốc gia (INGV) hợp tác với các tổ chức và doanh nghiệp để giám sát các hiện tượng địa nhiệt, nghiên cứu tác động môi trường và cải tiến công nghệ khai thác. Vốn kiến thức chuyên môn sâu rộng này là một thế mạnh có thể xuất khẩu, giúp củng cố vị thế của Ý trên các thị trường quốc tế.

Hướng tới tương lai

Ngày nay, trong bối cảnh chuyển đổi năng lượng, địa nhiệt một lần nữa trở thành tâm điểm của các cuộc thảo luận, với tư cách là một nguồn tài nguyên then chốt. Dựa trên vị thế tiên phong trong lịch sử và trình độ chuyên môn đã được củng cố, Ý có cơ hội để tiếp tục khẳng định vai trò của mình. Đầu tư vào lĩnh vực này không chỉ là tăng cường khả năng tự lập về năng lượng quốc gia, mà còn là phát huy một truyền thống kết hợp giữa lịch sử công nghiệp, đổi mới khoa học và cam kết vì sự bền vững. Một sự kết hợp có thể khiến ngành địa nhiệt của Ý không chỉ là một hình mẫu của quá khứ, mà còn là một trụ cột cho tương lai năng lượng của châu Âu.

Nguồn:

Regione Toscana. “What geothermal energy is and how it works”. Regione Toscana, 26 May 2025.

INGVambiente. “The birth of geothermal energy”. INGVambiente, Tuesday, 2 September 2025.